Pulsar astronomen zien drie-dubbel, in technicolor

Pulsar astronomen zien drie-dubbel, in technicolorClick here for a high res image. Klik hier voor een hoge resolutie foto.

Nieuwkomer LOFAR combineert met bestaande telescopen voor nieuwe inzichten in extreme sterren.

Een internationaal team van astronomen, onder wie sterrenkundigen van ASTRON, heeft een nieuw golflengte wereldrecord gevestigd met waarnemingen van extreme sterren. Door ASTRON's nieuwe LOFAR telescoop te combineren met twee van de grootste radiotelescopen ter wereld (de Effelsberg telescoop in Duitsland en de Lovell telescoop in Engeland) konden de wetenschappers tegelijkertijd radiogolven waarnemen van slechts 3,5 centimeter tot wel 7 meter, maar liefst 200 keer zoveel. Zulke radio golflengtes komen overeen met de verschillende kleuren die een mens kan zien, en zo is nu een nog niet eerder waargenomen kleurenplaat gemaakt van zogenaamde "pulsars".

Pulsars blijven over als sterren aan het eind van hun leven ontploffen. Ze zijn slechts 20 kilometer doorsnee, maar zwaarder dan de zon. Vanaf hun magnetische polen stralen ze verschillende kleuren radiogolven uit die met telescopen zijn waar te nemen.

Met slechts één telescoop kunnen sterrenkundigen een pulsar alleen op een bepaalde golflengte (kleur) waarnemen. Door nu de drie genoemde telescopen met elkaar te combineren, konden de astronomen zes pulsars waarnemen, over een golflengte spanne van acht octaven. "Ter vergelijking: we hebben deze pulsars waargenomen over golflengtes die zo veel verschillen als alle tonen van een piano", zegt Dr. Jason Hessels van ASTRON. "Door deze pulsars tegelijkertijd waar te nemen op zo veel golflengtes kunnen we een instant-opname maken van de radiogolven van de pulsar, op het moment dat ze op verschillende hoogtes boven de magnetische polen worden gevormd."

Michael Kramer, directeur van het Max Planck Instituut voor Radioastronomie in Bonn (Duitsland), waar het eerste internationale LOFAR antennestation gebouwd is, is enthousiast over het enorme bereik van golflengtes van LOFAR, " Deze waarnemingen laten zien hoe goed LOFAR aansluit bij bestaande radiotelescopen in Europa, zoals de 100 meter grote Effelsberg telescoop."

Dr. Joeri van Leeuwen, van ASTRON: "In zo'n kleuren palet, van 100 maal meer kleuren dan het mensenoog kan zien, is nog nooit tegelijkertijd een pulsar bestudeerd. We verwachten daarmee heel precies de aard van deze sterren te meten".

LOFAR, ontworpen en gebouwd door ASTRON, bestaat uit ongeveer 25.000 antennes die samen een reuzentelescoop vormen ter grootte van Nederland en meer dan 1000 km wanneer de buitenlandse stations aangesloten zijn. In vergelijking tot conventionele radiotelescopen kan de LOFAR-telescoop zeer grote delen van de hemel in kaart brengen.

 


 

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:

Dr. Jason Hessels, astronoom. Tel. 0521 595 769 en 0610260062. E-mail: hessels [at] astron [dot] nl.

Dr. Joeri van Leeuwen, astronoom. Tel. +31 626 154 552. E-mail: leeuwen [at] astron [dot] nl.

Femke Boekhorst, PR & communicatie. Tel.: 0521 595 204 en 06 21 23 42 43. E-mail: boekhorst [at] astron [dot] nl.

Foto: Metingen van pulsar PSR B1133+16 over vier zeer brede golflengtes door respectievelijk de Effelsberg telescoop op 3,5 cm, de Lovell telescoop op 21 cm en de LOFAR telescoop op 170 cm en 430 cm. 

Foto beschikbaar in hogere resolutie (4000x3000 pixels).

Meer informatie over LOFAR:
LOFAR, de Low Frequency Array, is ontworpen en gebouwd door ASTRON. LOFAR bestaat uit ongeveer 25.000 antennes, die verspreid staan op velden (stations) in een groot centraal gedeelte van circa 400 hectare tussen Exloo en Buinen in Drenthe, en in Groningen en Friesland. Daarnaast komen er steeds meer LOFAR stations in het buitenland bij. Alle stations zijn door zeer snelle glasvezelverbindingen met een grote supercomputer verbonden. Het systeem vormt als het ware een reuzentelescoop met een diameter van ca 100 km binnen Nederland en meer dan 1000 km wanneer de buitenlandse stations aangesloten zijn. De LOFAR-telescoop opent een nieuw venster op het universum door het verrichten van waarnemingen op hele lage radiofrequenties. In vergelijking tot conventionele radiotelescopen kan de LOFAR-telescoop zeer grote delen van de hemel in kaart brengen. Door tientallen miljoenen bronnen te meten, is de verwachting dat er nieuwe fenomenen ontdekt zullen worden. Voor informatie over LOFAR zie: www.lofar.nl.

 

Design: Kuenst.    Development: Dripl.    © 2014 ASTRON