LOFAR houdt vinger aan pols van radiohemel

LOFAR houdt vinger aan pols van radiohemelClick here for a high res image. Klik hier voor een hoge resolutie foto.

Een internationaal team van sterrenkundigen heeft met de Internationale LOFAR Telescoop (ILT), ontworpen en gebouwd door ASTRON, meer dan honderd pulsars waargenomen. Pulsars maken felle regelmatige radio flitsen, als een hartslag, met een eigen stabiel ritme van 40 tot wel 3800 slagen per minuut. Daarvan maakte het team de gevoeligste "hartfilmpjes" ooit op deze waarneemfrequentie. Deze eerste LOFAR resultaten worden vandaag publiek, en binnenkort gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Astronomy & Astrophyics.

Radio pulsars zijn roterende neutronensterren, die worden gevormd als zware gewone sterren ontploffen. Ze zijn beroemd vanwege hun extreem regelmatige radio pulsen. Door subtiele afwijkingen in die pulsen kunnen sterrenkundigen zelfs de vervorming in tijd-ruimte rond de pulsar bepalen. Daarmee wordt onderzocht hoe zwaartekracht en materie veranderen als je veel massa extreem sterk samendrukt.

In 1967 werd de eerste pulsar bij toeval ontdekt, op een waarneemfrequentie van 81 MHz (een frequentie vergelijkbaar met een FM radio). LOFAR grijpt terug op een vergelijkbare techniek, maar is de eerste radiotelescoop waarbij een krachtige supercomputer de signalen van duizenden eenvoudige antennes combineert. Daarmee zoekt LOFAR de hele hemel af naar nieuwe radio pulsars.
Daarnaast kunnen veel bronnen op heel verschillende delen van de hemel continue worden bewaakt. "Ons artikel laat zien hoe je met LOFAR de pulsar hemel in de gaten kunt houden", zegt de hoofdauteur van het artikel, Dr. Ben Stappers van Universiteit Manchester. "In die gevoelige eerste filmpjes zien we al direct dat sommige pulsars anders flitsen dan werd gedacht".

Dr. Jason Hessels, astronoom bij ASTRON, zegt: "Van alle telescopen op aarde is LOFAR de beste om de langste radiogolven waar te nemen. Die zijn vooral interessant omdat pulsars daar op hun felst zijn, en omdat de manier waarop ze stralen daar verandert."

Het artikel beschrijft ook de zoektocht naar nieuwe pulsars die op het ogenblik gaande is. "We laten zien dat LOFAR gevoelig genoeg is om alle nog onbekende pulsars te vinden in ons deel van de Melkweg", zegt astronoom Dr. Joeri van Leeuwen van ASTRON. "En we verwachten felle radio explosies te ontdekken op nog veel grotere afstand in het Heelal."


 


 

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:

Femke Boekhorst, PR & Communicatie. Tel.: 0521 595 204. E-mail: boekhorst [at] astron [dot] nl

Dr. Joeri van Leeuwen, astronoom. Tel.: 06 26154552 en 0521 595 770. E-mail: leeuwen [at] astron [dot] nl.

Dr. Jason Hessels, astronoom. Tel.: 06 10260062. E-mail: hessels [at] astron [dot] nl.

 

Het volledige artikel met de nieuwe resultaten is te vinden op: http://arxiv.org/abs/1104.1577

 

Bijschrift bij de foto boven: Door het unieke ontwerp kan LOFAR tegelijkertijd in veel verschillende richtingen kijken. Voor deze foto werden vijf pulsars, verspreid over de hele hemel, tegelijktijd onderzocht. Copyright: Tom Hassall/U.Man./ASTRON.

Meer informatie over ASTRON: www.astron.nl

Meer informatie over LOFAR:
De International LOFAR Telescoop (ILT) is een Europees samenwerkingsproject, geleid door ASTRON, het Nederlands instituut voor radioastronomie. Door duizenden simpele antennes te combineren met een krachtige supercomputer, kan LOFAR zeer snel in verschillende richtingen tegelijkertijd grote delen van de hemel waarnemen op relatief onbekende lage frequenties. Hiermee opent de telescoop een nieuw venster op de hemel voor astronomen. Zie ook:
http://www.astron.nl/lofar-telescope/lofar-telescope

 

 

Design: Kuenst.    Development: Dripl.    © 2014 ASTRON